22 Noyabr, 2017 - Çərşənbə
Toxumlardakı Mineral və Vitaminlə

Toxumlardakı Mineral və Vitaminlə

Çinko, kalsiyum, fosfor, E vitami ilə və s. zəngin olan balqabağı toxumları.
Quru toxumların əksəriyətnin qida dəyəri son dərəcə yüksəkdir.

Bunlardan balqabaq çəkirdəyi susam ve ayçiçəyi toxumları, taxıl dənələrinə nisbətən daha çox zülala malik olurlar. Misal olaraq balqabaq çəkirdəyi toxumları 30 %-dən daha çox zülala sahibdirlər. E vitamini yüksek olan bu toxumlar, eyni zamanda çəkilərinin yarısından daha çoxu yağdan ibarət olur. Bunun çoxu (80 %-dən daha çoxu) damar sərtliyinə qarşı qoruyucu təsirdə olan yağlar, yağlı asitlər və yağda ayrılan vitaminlərdən A, D ve E vitaminləridir. Toxumlarda B vitamini də mövcud olmaqdadır, amma toxumun növünə bağlı olaraq bu miqdar fərqlənir.

Bundan başqa toxumlar minerallara görə də son dərəcə zəngindirlər. Məsələn bol miqdarda dəmir ve çinko mövcudur. Xüsusilə balqabaq toxumlarında magnezyum miqdarı da çoxdur. Eyni zamanda bir çox toxum da mis mövcuddur. Toxumlardakı kalsiyum ve potasyum və fosfor səviyyəsi də olduqca yüksəkdir, çok az miqdarda tərkibində sodyum var və toxumların çoxunda iyot da mövcuddur.


Изображение

günəbaxan toxum
Şəkildə daxili quruluşunun sxematik izahatı görülən günəbaxan toxumlarının meyvə qabıqları quru və sərt toxumalardan meydana gələr. Bu səbəblə yetişdiklərində toxum qabıqları çatlamaz. Bu, qabıqların içindəki qida dəyəri  toxumun saxlanması üçün lazımlıdır.
1-Təpəcik
2-Başcıq
3-Tac yarpaq
4-7 Yumurtalıq
5-8 Toxum taslağı
9 – Günəbaxan embrionu


Изображение

Çiy günəbaxan toxumları qızardılmış olanlarına və duzlu cinslərinə görə bəsləyicilik baxımından zəngindirlər. Qan təzyiqi problemi olanlar üçün günəbaxan toxumları kalium baxımından zəngin, natrium baxımından kasıbdır. Günəbaxan toxumlarındakı yüksək miqdardakı yağ (-damar sərtliyinə qarşı qoruyucu xüsusiyyətdə olan yağlar kimi-) əsas linoleic turşu və E vitamini xolesterol səviyyəsini endirmək və ürək-damar xəstəlikləri qarşısını almaqda olduqca təsirlidir. Günəbaxan toxumu təxminən olaraq 25%-i zülaldan ibarət olmaqdadır, B vitamini baxımından da zəngindir.

Bir çox mineral və vitamin toxumlarda tapılır. İnsan həyatının davamlılığı üçün toxumların varlığı zəruridir. Bu, digər canlılar üçün də etibarlıdır. Allah toxumları bütün canlılar üçün nemət olaraq yaradır.
Yüksək nisbətdə kalium, aşağı nisbətdə natrium və fərqli nisbətlərdə sink, dəmir və kalsium ehtiva etməkdədirlər. Günəbaxan toxumu mineral baxımından zəngin qida qaynaqlarıdır.

Mis, manqan və fosfor səviyyələri də olduqca yüksəkdir, ayrıca maqnezium da mövcuddur tərkiblərində.
Yuxarıda yer verdiyimiz bir neçə nümunədə də görüldüyü kimi,Allah toxumları vəsilə qılaraq insanları bir çox istiqamətdən ruzi verir.
Bu cəhətdən toxum yalnız bitkilərin yetişməsinə vəsilə olması ilə deyil, şükredilmesi lazım olan nemətlərdən biri olaraq da qarşımıza çıxmaqdadır.



Elə isə Allahın sizə verdiyi halal (və) pak ruzilərdən yeyin; əgər Allaha ibadət edirsinizsə, Onun nemətinə şükür edin.

                                                                               (Nəhl Surəsi, 114)

Haqqında Əkinçi